Achtergrondinformatie
De groene OK: het toenemende belang van duurzaamheid op de operatiekamer
Auteur:
Hoewel de operatiekamer maar een relatief klein deel van het ziekenhuis beslaat, is de impact op het milieu vergeleken met de rest van de afdelingen opvallend groot. Dat komt onder andere door het hoge energieverbruik, het gebruik van wegwerpmaterialen en de uitstoot van anesthesiegassen en -dampen. Gelukkig groeit het bewustzijn en zetten steeds meer zorginstellingen concrete stappen richting een duurzamere OK. In dit blog nemen we je mee langs de uitdagingen én oplossingen die spelen in de wereld van duurzame operaties.
De grote boosdoeners: energie, afval en anesthesiegassen/-dampen
Een gemiddelde operatiekamer draait dag en nacht door. Klimaatregeling, luchtverversing en medische apparatuur vragen om constante energie, waardoor het verbruik tot wel vijf keer hoger ligt dan elders in het ziekenhuis. Daarbovenop komt de forse hoeveelheid afval: bij veel ingrepen verdwijnt er aan het eind van de dag zakken vol plastic materiaal in de container – allemaal eenmalig gebruikt. En dan zijn er nog de anesthesiegassen en -dampen, die weliswaar belangrijk zijn voor een succesvolle ingreep, maar ook extreem schadelijk zijn voor het milieu: een uur narcose via gas staat qua uitstoot ongeveer gelijk aan een autorit van Amsterdam naar Barcelona (ruim 1.500 kilometer).
Doordat de impact op het milieu en klimaat zo fors is, wordt er op meerdere fronten gezocht naar alternatieven. Denk aan het vervangen van inhalatieanesthesie door intraveneuze inductie en het gebruik van technieken zoals low-flowanesthesie, waarbij minder anesthesiemiddelen gebruikt worden. Ook een kritischere kijk op het gebruik van wegwerpmaterialen en het stroomlijnen van logistiek draagt bij aan een kleinere ecologische voetafdruk.
Concrete initiatieven op landelijk en lokaal niveau
De bewustwording rondom deze thema’s groeit. Zo ontving de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie (NVA) in 2022 subsidie van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om het gebruik van schadelijke anesthesiegassen/-dampen landelijk terug te dringen. Ook is er aandacht voor medicijnresten die via afvalwater het milieu belasten. Tegelijkertijd zijn er op lokaal niveau vooruitstrevende voorbeelden: veel ziekenhuizen experimenteren met herbruikbare instrumenten, verduurzamen hun OK-complex of gaan bewuster om met de noodzaak van bepaalde operaties.
De rol van gedrag en bewustwording
Duurzaamheid in de zorg vraagt niet alleen om technische oplossingen, maar ook om gedragsverandering. Denk aan het kritisch omgaan met materiaalgebruik, het scheiden van afval en bewuster kiezen voor duurzame opties of het bespreken van ethische afwegingen: hoe verhoudt patiëntveiligheid zich tot milieubelasting? Dat zijn geen makkelijke vragen, maar wel noodzakelijke discussies om te voeren als we de zorg toekomstbestendig willen maken.
Opleiding en bewustwording zijn hierin belangrijke schakels. Professionals op de OK kunnen een groot verschil maken, juist doordat zij dagelijks keuzes maken die effect hebben op het milieu. Scholing, intervisie en kennisdeling dragen bij aan deze gedragsverandering, zodat duurzaamheid structureel wordt ingebed in de zorgpraktijk.
Wat kan TMI voor jou betekenen?
Wil jij als zorgprofessional bijdragen aan duurzamere zorg? TMI denkt met je mee. Of je nu ervaring hebt op de OK of net start met je loopbaan: via een dienstverband dat bij jou past kun je via ons ervaring opdoen bij diverse ziekenhuizen. Bij TMI vinden we het belangrijk om bij te dragen aan een toekomstbestendige zorgsector. Hoe wij zelf werken aan een groenere wereld? Dat lees je op onze pagina over duurzaamheid. Samen met jou maken we de zorg niet alleen beter, maar ook groener.
Heb je een vraag aan een van onze medewerkers?
Bel ons dan op 020 – 510 6754
Of stuur ons een bericht via:
