Diversiteit en inclusiviteit in de kinderopvang: ieder kind telt mee

Wat betekenen diversiteit en inclusiviteit?

Voor we met de principes aan de slag kunnen, is het belangrijk om te weten wat deze gevleugelde termen eigenlijk betekenen. Diversiteit verwijst naar alle kenmerken waarop mensen van elkaar verschillen: van culturele achtergrond tot gezinssamenstelling, van taal tot ontwikkelingsniveau. In de kinderopvang betekent het dat elk kind een uniek verhaal en een unieke achtergrond meebrengt. Inclusiviteit gaat een stap verder: het is het actief creëren van een omgeving waarin al die verschillen er mogen zijn en waarin baby’s, peuters, kleuters en kinderen zich geaccepteerd voelen en volwaardig kunnen meedoen en -spelen.  

Kleine keuzes maken een grote impact

Als pedagogisch medewerker kun je dagelijks keuzes maken die bijdragen aan een inclusieve sfeer. Denk aan het voorlezen van een boek waarin verschillende soorten gezinnen voorkomen, het zingen van liedjes in meerdere talen, of het aanbieden van spelmateriaal met poppen en figuren in allerlei huidskleuren. Zulke schijnbaar kleine keuzes zorgen ervoor dat kinderen zichzelf en hun achtergrond herkennen en dat ze leren open te staan voor anderen, ook als zij misschien op een andere manier leven.  

Je maakt ook gemakkelijk verschil in de manier waarop je met kinderen spreekt en naar ze luistert. Benoem bijvoorbeeld op positieve wijze wat een kind uniek maakt, geef ruimte aan emoties en moedig onderlinge nieuwsgierigheid aan. Vertrouw hierbij op je intuïtie: als pedagogisch professional weet jij natuurlijk als geen ander hoe je het best met ieder individueel kind in je groep kunt omgaan.  

Ouders betrekken

Bij een inclusieve kinderopvang betrek je de ouders ook bij het geheel. Door open en nieuwsgierig te zijn naar de gewoonten en gebruiken thuis, bouw je een brug tussen de opvoeding en opvang. Je kunt bijvoorbeeld een ouderbijeenkomst organiseren waarin verschillende thuistradities gedeeld kunnen worden: vraag ouders bijvoorbeeld om een liedje of gerecht uit hun cultuur te delen met de groep. Zo ontstaat er wederzijds begrip én waardering. Zeker als je werkt in een regio waar verschillende culturen, geloofsovertuigingen en talen samenkomen, kan dit enorm helpen om elkaar en elkaars cultuur goed te leren kennen.  

Oefening baart kunst  

Inclusief werken is niet het eindstation, het is een houding die je jezelf aanleert en die je elke dag, door vallen en opstaan, ontwikkelt. Het zal soms lastig zijn om grote culturele en taalkundige verschillen te overbruggen. Het is daarom goed om het als open thema met je team te bespreken. Waar lopen jullie tegenaan, hoe zouden jullie het samen beter aan kunnen pakken? Het kan soms betekenen dat we onze eigen blinde vlekken onder ogen moeten zien. Hoe communiceren we zelf? Hoe voelen we ons in het bijzijn van een kind of gezin dat qua cultuur ver afstaat van waar wij mee opgegroeid zijn? Het kan spannend zijn, maar ook heel verrijkend. Door vragen te stellen, feedback te vragen en met collega’s in gesprek te blijven, houd je jezelf scherp, ontwikkel je je team en leer je van elkaar. Het thema ‘inclusiviteit en diversiteit’ draagt actief bij aan het leveren van de beste zorg en ontwikkeling voor kinderen en baby’s. Als professional in de kinderopvang streef je dit doel, samen met je team, natuurlijk graag na.  

In onze alsmaar veranderende wereld is het belangrijk dat kinderen leren dat ze erbij horen, precies zoals ze zijn. Dat begint in de kinderopvang, met professionals zoals jij die ruimte geven aan verschil, aan nieuwsgierigheid, aan het overbruggen van verschillen en aan verbinding. Want uiteindelijk wil ieder kind natuurlijk maar één ding: zich thuis voelen en opgroeien in een liefdevolle omgeving.