Internationale Vrouwendag; Gezondheidszorg door een mannelijke bril

De man als medische maatstaf

Veel medische kennis, richtlijnen en behandelingen zijn gebaseerd op onderzoeken gedaan bij mannen. Vrouwen werden lange tijd minder meegenomen in klinische studies, mede vanwege hormonale schommelingen die het onderzoek ‘complexer’ zouden maken. Het gevolg: klachten bij vrouwen worden minder snel herkend, anders geïnterpreteerd of simpelweg pas later serieus genomen.

Een bekend voorbeeld is het hartinfarct – waarbij vrouwen andere klachten hebben dan mannen. Hierdoor krijgen zij vaak pas laat de juiste diagnose. Dit terwijl snel handelen in dit geval juist van levensbelang is!

Een hartaanval ziet er bij vrouwen anders uit

Wanneer we denken aan een hartaanval, denken de meeste mensen aan hetzelfde beeld: plotselinge, hevige pijn op de borst, uitstralend naar de linkerarm. Dit beeld klopt…vooral bij mannen.

Bij vrouwen zijn de klachten veel subtieler. Zo zit de pijn vaak niet op de borst, maar in de rug of tussen de schouders. Vrouwen ervaren in deze gevallen vaak extreme vermoeidheid, misselijkheid of duizeligheid. Het drukkende en benauwde gevoel wordt niet direct als ‘hartklacht’ herkend.

Omdat deze symptomen minder bekend zijn, krijgen vrouwen vaker later of zelfs helemaal geen juiste diagnose, met alle risico’s van dien.

De rol van hormonen

Zoals we eerder al schreven, werd onderzoek bij vrouwen vaak niet meegenomen in studies vanwege de complexiteit rondom de hormonen. Terwijl die hormonen juist een essentiële rol spelen. Tot aan de overgang heeft het hormoon oestrogeen namelijk een beschermende werking voor het hart- en vaatstelsel. Na de overgang neemt het risico op een hartaanval toe, omdat de hoeveelheid van het hormoon afneemt.

Endometriose

Endometriose is een aandoening waarbij baarmoederslijmvliesachtig weefsel buiten de baarmoeder groeit. Het veroorzaakt hevige pijn, extreme vermoeidheid en kan uiteindelijk zelfs leiden tot vruchtbaarheidsproblemen.

Toch duurt een diagnose gemiddeld zeven tot tien jaar! Waarom? Omdat pijn tijdens de menstruatie lange tijd is gezien als ‘normaal’ en een gevalletje ‘hoort erbij’. De klachten worden gebagatelliseerd. Menstruatiepijn is nou eenmaal iets waar we als vrouw mee moeten leren leven, toch? Endometriose laat pijnlijk zien wat er gebeurt wanneer vrouwelijke klachten niet dezelfde medische urgentie krijgen.

Inmiddels heeft de aandoening iets meer draagvlak gekregen doordat vrouwen zich erover uitspreken, maar nog altijd duurt het stellen van een diagnose erg lang.

Hetzelfde ziektebeeld, andere symptomen

Ook binnen de neurodiversiteit zien we duidelijke verschillen tussen mannen en vrouwen. ADHD wordt traditioneel geassocieerd met druk gedrag en impulsiviteit – symptomen die vaker bij jongens voorkomen.

Bij vrouwen uit ADHD zich vaak anders:

• Minder hyperactiviteit, maar het gevoel van onrust in het hoofd;
• Perfectionisme;
• Overmatig aanpassen;
• Uitputting en faalangst.

Veel vrouwen krijgen pas op volwassen leeftijd een diagnose, vaak na jaren van verkeerde labels zoals stress, burn-out of depressie. Niet omdat de klachten er niet waren – maar omdat ze niet pasten binnen het bekende beeld.

De diagnoseachterstand

Wat al deze voorbeelden met elkaar verbindt, is een groter patroon: vrouwen krijgen met dezelfde klachten minder vaak fysiek onderzoek of een doorverwijzing dan mannen.

Dit leidt tot minder formele diagnoses, latere behandelingen en langer doorlopen met klachten. Niet omdat vrouwen minder ziek zijn, maar omdat hun klachten anders worden gezien – of minder serieus worden genomen. Vrouwen krijgen vaak te horen dat klachten stressgerelateerd zijn, ‘erbij horen’ of hormonaal zijn – zonder verder onderzoek.